Qitailang's HP > Esperanto (Eo, Ja)

Terminaro de Go-Ludo

Mi nun lernas terminojn kaj vortojn uzatajn en Go-ludo. Por tio mi nun prove faras vortliston referencante retpaĝojn kiuj jam estas troveblaj. La unuaj el ili troviĝas cxe retejo de JEGA(Japana Esperantista Go-Asocio) (1, 2) kaj la alia estas 'Goa terminaro'.

Mi estas ne lerta esperantisto ankaux ne detala pri terminoj de goo. Do mi estas akceptebla kritikojn. Vi povas per-retposxte kontakti min tra la plej suba ligilo.

Antauxkompreno

Nomoj de areo aux zono de ludo-tabulo, kaj specialaj pozicioj.

Ludo-tabulo konsistas el areoj kaj zonoj; centro(centra kampo), angulo, rando. Sed la limoj inter ili estas ne klaraj. Surface de la tabulo estas strekitaj 19 x 19 kruciĝintaj linioj. La plej eksteraj linioj nomiĝas 'latero'. Naŭ specialaj kruciĝaj punktoj estas markitaj per eta cirklo. Ĉiu el ili nomiĝas 'stelo'. La centra stelo ankaŭ nomiĝas zenito.

Punktoj kun propra nomo cxirkaux steloj

Kelkaj punktoj cxirkaux steloj havas proprajn nomojn. Oni plej ofte sxtonmetas sur ili precipe en komenca stadio de ludo.

A : tri-tri
B : substela punkto (substelo), F: substela punkto en rando
C : altstela punkto (altstelo)
D : super altstela punkto (super-altstelo)
E : apudstela punkto (apudstelo), G: apudstela punkto en rando, H:apuda punkto de zenito

La libro 'Fundamento de Taktiko kaj Strategio en Go-ludo(FTSG)' verkita de Minosuke Emori en 1984, nomas la tuj alte najbaran punkton de angula stelo (C) 'superstela punkto'. Sed mi proponas nomi ĝin 'altstela punkto' aŭ simple 'altstelo'. La kialoj estas ke la vorto 'super' signifas tian pozicion ke ĝi estas pli alta kaj ne tuŝanta la komparatan objekton, kaj ke kelkaj terminoj uzas la esprimon 'alta' anstataŭ 'sur la kvara linio' ekz. unu-punkte alta alproksimiĝo, unu-punkte alta atako.

Krome la supre menciita libro nomas unu punkte alte najbaran punkton de altstela punkto 'granda altstela punkto', sed mi volas proponi nomi ĝin 'super-altstela punkto' aŭ simple 'super-altstelo'. La senco de 'super' en mia proponata termino ne esprimas fizikan altecon sed pliecon.

La vorto 'apud(a)' devus esprimiĝi 'diagonale apuda' aŭ 'oblikve apuda'. Sed mi proponas nomi la plej proksimajn punktojn sed sur ne komuna linio 'apuda punkto' aŭ simple 'apudpunkto', kaj la plej proksimajn punkotojn sur komuna linino 'tuj najbara punkto' aŭ simple 'najbara punkto'. Pri najbaraj punktoj, oni povas nomi alie uzante 'supra' kaj 'sub'; ekzemple supre najbaran punkton, simple supra punkto, sube najbaran punkton, suba punkton aŭ subpunkto ktp..

Relativaj esprimoj de areo de tabulo kaj direkto de ŝton-irado

En goo, oni kutime esprimas centran areon "ekstera, supra, alta". Dume oni esprimas randon kaj angulon "interna, malsupra, malalta". Tia esprimo povus soni strange. Do kial oni tiel esprimas? Laux mia penso, la kialo devenis de tio, ke dum "ekstera, supra, alta" havas sencon de vasteco kaj libereco, "interna, malsupra, malalta" impresigas mallargxecon kaj limigitecon.

Plie en goo, direko laux cxiuj kvar randoj estas horizontalo. Kaj vertikalo estas direkto inter rando kaj centro.

Do se temas pri direkto de sxton-irado, oni esprmas iradon el rando aux angulo al centro "eksteren-iri", "supren-iri" kaj "alten-iri".

relativa esprimo pri partoj
relativa direkto

Terminoj kaj vortoj

Nomoj de relativa pozicio inter ŝtonoj
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
tonari (tuj) najbara punkto
 
La plej proksimaj punktoj sur komuna linio.
kado (oblikve) apuda punkto, apudpunkto
 
A - F estas ja apudaj punktoj rilate al ŝtonoj markitaj per triangulo t.e la plej proksimaj punktoj ne sur komuna linio. Temas pri la punkto F, ĝi estas la apuda punkto de la ŝtono markita per triangulo, kaj samteme la najbara punkto de la ŝtono markita per kvadrato, kutime oni prenas la lastan dirmanieron.
ago mentono
 
En la diagramo, maldekstran malsupran triangulon oni nomas 'tigra buŝo' (el la ĉina termino), kaj la punkto A en supra dekstra figuro, oni nomas 'mentono de tigro' aŭ simple 'mentono'.
ikken, niken unu-punkte, du-punkte
 
Unu(du)-punkte distanca punkto sur komuna linio.
keima, oogeima, daidai-geima cxevalpiede, largxe cxevalpiede, superlargxe cxevalpiede
 
Unu punkte (du punkte, tri punkte) distanca kaj sur najbara linio.
Rilate al kapto de sxtono
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
dame liberpunkto, spirpunkto, neuxtrala punkto

1. Vakaj punktoj tuj najbaraj de sia sxtono aux sxtonaro kiuj subtenas ekziston(vivon) de ŝxtono aux sxtonaro sur la tabulo, nomiĝas liberpunkto aŭ spirpunkto.
2. Vakaj punktoj tuj najbaraj de sia sxtono aux sxtonaro kiuj tute ne rilatas al vivo-morto nek profito pri teritorio, nomiĝas 'neŭtrala punkto'.

atari ekmanĝi, minaci
Tia okazo ke sxtono aux sxtonaro havas nur unu liberpunkton. Oni esprimas ekzemple tiel ke, blanko ekmanĝas, aŭ nigro estas ekmanĝata (ankoraŭ ne elmanĝita).
ref. forkapti(elmanĝi)
rjoo-atari duobla ekmanĝo, duobla minaco
 
Tia okazo ke samtempe du apartaj ŝton(ar)oj estas ekmanĝataj.
tori forkapti, elmanĝi
 
Perfekte cxirkauxi kontraŭan ŝtonon aŭ ŝtonaron sen liberpunkto kaj forigi ĝin.
me okulo
 
Vaka punkto cxirkauxita de siaj sxotnoj kaj meti en gxi estas nepermesate por la kontraŭulo.
kakeme falsa okulo
 
Tia vaka punkto kiu aspektas kvazaŭ okulo sed ne estas reala. En la diagramo, nigro devos okupi A fare de si mem en estonteco pro ekmanĝo.
semeai kapto-konkuro
 
Konkuro forkapti sxtonaron de la kontraŭulo pli antaŭe unu la alia.
dame o cumeru sufoki
 
Okupi liberpunkto(j)n de kontraŭa ŝtonaro.
soto-dame ekstera liberpunkto
 
uĉi-dame interna liberpunkto
 
koo nepermesata rekaptado, eternumo
 
En la diagramo, se cxi tia alterna rekaptado aperus, la partio neniam finiĝos. Tial goo malpermesas tuj rekapti je sekva metrajto por tiu, kiu jxus perdis ŝtonon. Tian okazon oni nomas ankaŭ eternumo (japana laŭvota traduko).
ref. super-eternumo
koo-zai kompenso de nepermesata rekaptado Kiam ie aperas nepermesata rekaptado, tiu kiu ne povas rekapti tuj poste, devas meti sur alia pozicio(loko). Tian meton oni nomas kompenso de nepermesata rekaptado.
Elementaj iradoj
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
nobi sintiri
 
Meti tuj najbare de sia ŝtone.
hiki retiri
 
Sintiri direkte al sia sxtono.
kosumi apuden-iri, oblikven-iri
 
Meti sur (oblikve) apuda punkto de sia sxtono.
tobi salti
 
Salti kun spaco da pli ol unu punkto.
1: unu-punkte salti, A: du-punkte salti, B: cxevalpiede salti, C: largxe cxevalpiede salti, D: diagonale unu-punkte salti.
Kompreneble oni iaokaze saltas pli malproksimen.
Salti lauxrande nomigxas 'etendi'. ref. etendo.
osxi puŝi
 
Nigro 1. Sintiri tusxmetante apudan kontraŭan sxtonon(la blanka ŝtono markita).
Tiu cxi irado similas al rampo, sed iom diferencas. Ĝi aperas en iu ajn zono de la tabulo, dum rampado aperas en nur rando. ref. rampi, laŭiri
soi laŭiri
 
Nigro 1. Sintiri ĉe jam sidanta alikolora ŝtonaro kiu estas rekte(bastono-figure) ligita(la blankaj ŝtonoj markitaj).
ref. rampi, pusxi
hai rampi
 
Nigro 1, 3. Sin-tiri laux rando kaj sub kontrŭaj sxtonoj.
Tiu cxi irado similas al pusxo kaj rampo, sed esatas iom pasiva kaj aperas nur en malsupra zono.
ref. puŝi, laŭiri
mage sinturni
 
Sxangi direkoton kaj iri tuj najbaren(nigo 1). Bonforma sinturno estas tusxanta alikoloran ŝtonon (markitan blankan ŝtonon), kaj malbonforma estas ne tuŝanta (vaka triangulo).
ref. vaka triangulo, sin-faldi.
akisankaku(formo) vaka triangulo
 
En la diagramo, nigro 1 eatas ja sinturno ne tuŝanta kontraŭan ŝtonon (malbonforma). La fariĝintan formon oni nomas 'vaka triangulo', ĉar interne de la triangulo(A) ne kuŝas kontrauxa sxtono. Komparu kun sinturni.
Tiu ĉi formo aperas ankaŭ per alia metordo, t.e. sin-faldo.
Malsupra formo estas ja duoblaj vakaj trianguloj kuniĝintaj. Oni nomas ĝin bambuĉapelo(pajlĉapelo).
guzumu sin-faldi
 
 
Sin-faldi kvazaŭ kliniĝi. Unu el varioj de ŝtonirado kiuj faras vakan triangulon.
bucukari, cukiatari, (cuppari) kolizii
Sintirante tuŝi jam kuŝantan alikoloran ŝtonon.
kiri trancxi
 
Iri krucante oblikve kontraux alikoloraj sxtonoj.
cugi ligi, sinligi
Sin-gardi kontraux trancxo.
ref. bastona ligo, solida ligo, hoka ligo, ĉevalpieda ligo, bambuartiko.
cuke tusxi
 
Meti tuj najbare de kontraŭa sxtono.
hane bati, frapi
 
Tusxmeti apuden irante ekde sia jam tuŝinta ŝtono.
kosumi-cuke tusxi apuden irante
 
Tusxmeti apuden irante ekde sia ŝtono. nigro 1.
hukure ŝveli
Meti sur tia punkto kiu fariĝas pinto de triangulo kvazaŭ glutejo de tigra buŝo. Tiu termino havas sencon ke la metinto pigrandigas sian formon.
ref. malŝveli, mentono
hekomu malŝveli
Sin trianguligi tiel same kiel ŝvelo, sed senco estas tute malsama, cxar malŝvelo havas sencon ke metinto malgrandigas sian formon per si mem. ref. ŝveli, mentono
atekomi angulen-kojni
Nigro 1. Sintirante, sinturnante, ŝvelante tusxi samptempe du alikolorajn sxtonojn, kiuj jam pozicias je oblikba sinsekvo.
sasikomi enkojni
Nigro 1. Tiu meto similas al angulen-kojni, sed diferencas tiel ke enkojni estas tusxmeti samtempe ne du sed tri sxtonojn de la kontraŭulo.
cuki-daŝi enpiki
Nigro 1. Ĝi diferencas de enkojni tiel ke enpiki estas sintiri je tia situacio ke blanko 2 ankoraŭ ne ekzistas.
nobi-kiri sintiri pli da paŝo(I)
hasami-cuke pinĉi, ambaŭflanke tuŝi
 
Tusxmeti ambaux flankojn de alikolora sxtono.
uxarikomi mempincxigi, inter-tuŝmeti
 
Intermeti tusxante inter alikoloraj sxtonoj unpukte-saltintaj.
Praktika meto(kombino) kaj elementaj taktikoj
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
degiri sintiri kaj trancxi
 
Nigro 1, 3. Irado por trancxi. ref. enpiki
cukekos^i transtuŝi
 
nigro 1. Unu el iradoj por trancxi cxevalpiede saltintajn sxtonojn.
cukenobi tusxi kaj sintiri
 
nigro 1, 3.
cukehiki tusxi kaj retiri
 
nigro 1, 3.
cukehukure tusxi kaj sxveli
 
nigro 1, 3.
cukegiri tusxi kaj trancxi
 
nigro 1, 3.
nidan-bane du-sxtupe bati
 
Nigro 3. Dauxrigi baton du foje.
hane-kaesxi kontraŭbati
 
Nigro 1. Respondi per bato kontraux alikolora bato.
hane-dasxi bati elirante, elbati
 
Elirante bati unu el ŝtonoj, kiuj ĉevalpiede saltintaj.
boocugi bastona ligo
Rekte ligi unu punkte saltintajn sxtonojn.
takefu bambuartiko
Konektinta formo kvazaŭ banbua artiko.
katacugi solida ligo
Antauxokupi gxuste la punkton, sur kie la kontraŭulo metus por trancxi.
kakecugi hoka ligo
Ligi je figuro de hoko.
keimacugi konekti per cxevalpieda salto, ĉevala konekto
Sinkonekti per cxevalpieda salto.
uxatari latere konekti, tere konekti
Nigro 1. Preskaux apartigotajn sxtonarojn konekti sub kontraŭaj sxtonoj, utilignate specialecon de latero (la unua linio).
geta retkapti
 
Senmovigi kvazaŭ kapti ion per retaĵo (ekz. ret-sako). En la diagramo, blanko jam perdis vojon por eskapi.
sichou sxtuparo, sxtupare kapti
 
Kapti sxtonon, kiu trancxis siajn sxtongrupojn per figuro de ŝtuparo.
jurumi-sichou nefirma ŝtuparo, ŝtupare kapti kun spaco,
Ĝi similas al sxtupara kapto sed iom diferencas. Ĝi estas ne daŭrigo de ekmanĝo, sed sufokado kun eta libereco (unu punkta spaco) post ia rimedo de retumo.
sichou atari embusko
 
Blanko 1. Sub sxtupara ekmaĝiĝo aŭ sufokiĝo, li povas meti sxtonon kiel embusko sur la sxtuparo.
nozoki skoltumi
 
Skoltumi pri (1) ĉu la kontraŭulo rezignas trancxigxon de preskaux ligitaj sxtonoj aŭ (2) cxu la kontraŭulo lasas sxtonojn kiun li jam preskaux kaptis, eskapi.
rjo-nozoki duoble skoltumi
 
Meti skoltume por tia esploro, kiun el du vundoj la kontraŭulo prizorgas.
osae bloki
Cxesigi plian invadon, supren-eliron, largxigon de la kontraŭulo sintirante, batante, sinturnante, ŝvelante ktp., sed cxiukaze tusxante laste metitan sxtonon.
kake retumi
Meti kvazaux kovri reton per ia salto por cxesigi supren-iron, antaŭen iron, disiĝadon, eskapon. Iom nefirma senmovigo.
ref. retkapti.
miai pesumi
 
Ŝtonmeto kiu enhavas du sekvajn reagojn laŭ kontraŭula respondo. En la diagramo nigro povos meti A aŭ B post blanka respondo.
Terminoj en Formaciado
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
akisumi(nomo rilata al areo) vaka angulo (areo)
Angulo ankoraux neniu okupas. La diagramo montras punktojn, sur kiuj oni ofte metas kiel unua meto.
Nigro 1:stelo, A:substelo, B:altstelo, C:super-altstelo, D:tri-tri, E:apudstelo.
kakari pretendumi, prokismiĝi al angula ŝtono
Alproksimigxi pretendume al kontraŭa ŝtono (plej ofte al la unua kaj sola) en angulo.
Nigro 1: cxevalpieda pretendumo, A: unu-punkte alta pretendumo, B: du-punkte alta pretendumo. C: Largxe cxevalpieda pretendumo,
suso-gakari de-sube pretendumi
Pretendumi de sube unupunkte aŭ ĉevalpiede. Tiu ĉi pretendumo estas ofte videbla en tia situacio, ke la kontraŭaj pluraj ŝtonoj jam kuŝas.
ura-gakari de-dorse pretendumi
Pretendumi de dorse (ne ordinala flanko) al angula ŝtono. En la diagramo, plej ofte oni pretendumas al substela ŝtono direkte de A - D, sed ĉar nun jam blanka ŝxtono markita kuŝas, do li pretandumias direkte de dorse.
rjoo-gakari ambaŭflanke pretendumi
 
Nigro 1, 3. Pretendumi ambaŭflanke ekz. de dekstre ankaŭ de supre.
sximari monopolumi, fortikigi
Ia forme lauxrande salti kiel respondo al pretendumo aux kiel antauxrespodo. La diagramo, Nigro 1: cxevalpieda monopolumo, A: unu-punkta monopolumo, B: Largxe cxevalpieda monopolumo.
suberi gliti
Nigro 1. Salti lauxrande kaj malsupren de kontrauxua ŝtono.
hiraki etendi
Nigro 1. Salti lauxrande por gajni teritorion aŭ pli larĝigi spacon por fari radikon (okulojn)
hasami ataki ambaŭflanke
Nigro 1. Meti ne tuŝante ambaux flanke de alikolora sxtono.
uxariucxi inter-sidigxi
Meti ŝtonon sur tia pozicio, ke eĉ se la kontraŭulo alprokusimiĝos unu flanken, li povos du-punkte etendi netuŝante aliflanken(A aŭ B) .
cume (atake) alproksimigxi
Nigro 1. Alproksimigxi kun celo de atako aux invado.
ĝicuri poenteco, profiteco Gajno de akutuala priteritoria profito.
mojoo riĉa kampo
 
Nigra tuta formo. Kampo kiu havas riĉan eblecon sed ne certan.
kakujoku no ĝin formacio de gruaj flugiloj.
gaisei influa al extero, potenciala en centra kampo
 
En la diagramo, nigro lasis blankon gajni teritorion. Sed li konstruis dikan muron, do li ekhavis potencialon por batalo en centra kampo (ekstere) en estonteco. ref. dika
kabe muro Ŝtongrupo kvazaŭ muro.
oo-ba pri-teritoria rimedo Meti prizorgante pri teritoria grandeco. Proverbo avertas tiel ke unue prizorgu urĝecon kaj ne grandecon. ref. priurĝeca rimedo
kjuu-ba pri-urĝeca rimedo Meti prizorgante pri urĝeco por vivado aŭ interbatalo. Proverbo avertas tiel unue prizorgu urĝecon kaj ne grandecon. ref. prigrandeca rimedo
teacui solida (metado) Solida metado tiel ke li prizorgas pri bonformeco, senvundeco, potencialo ktp. sed ne pri aktuala priteritoria profito.
haŝiru rapidkuri, kuri Termino pri formaciado. Kuri rapide tiel ke li antaŭiras pri gajno de teritorio sed ne pri potencialo en estonteco.
Mezstadia batalo
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
seriai konkuro avant-formigi
 
Konkuri antaŭeniron, supreniron, aŭ premadi la alian per senvunda formo. En la diagramo, nigra formo estas iom avanta.
toĝikomeru enfermi, enfeŭdi
 
Vivigi kontraŭan ŝtongrupon en limigita areo. En la diagramo, nigro enfermis blankon en supra dekstra angulo.
hurikau~ari interŝanĝo Ekzemple unu flanko perdas lokan ŝtongrupon pro ignorado al kontraŭula rimedo, sed kompense de tio li forkaptas alilokan kontraŭan ŝtongrupon aŭ gajnas sufiĉan profiton.
kaname iŝi rolhava ŝtono(ar)o
 
Ŝtono aŭ ŝtonaro, kiu apartigas kontraŭajn malfortajn ŝton-grupojn. En la diagramo, blankaj du ŝtongrupoj estas ankouraŭ ne fortaj, do la nigra ŝtonoj markitaj per triangulo, kiu apartigas blankon, havas gravan rolon kaj estas neforlasebla.
kasu-isi senrola ŝton(ar)o
 
Ŝtono aŭ ŝtonaro, kiu apartigas kontraŭajn ŝtongrupojn sed jam fortajn. En la diagramo, blankaj du ŝtongrupoj estas jam fortaj, do la nigra ŝtonoj markitaj per triangulo, kiu apartigas blankon, estas forlaseblaj, ĉar ili ne havas la rolon.
karui malpeza
 
Ŝtono(j) aux ŝtongrupo kiu estas forlasebla. Ekzemple en la diagramo nigraj ŝtonoj markitaj per triangulo bone malŝparigis blankon (blanko respondis per ŝtonoj markitaj per triangulo), do nun ili estas malpeza.
omoi peza
 
Senfruktema kaj iom grandamasiĝinta ŝtongrupo ne-vivanta, aŭ klopodado por ekzistigi ĝin. En la diagramo nigro 1,3 pezigis kaj grandamasigis sin, do nun nigro ne povas forlasi ilin.
sabaku fleksebla rimedo
 
Malpeze kaj flekseble metadi plej ofte por eskapo aux invado parte forlasante siajn ŝxtonojn.
kikaŝi malŝparigi
 

(2)

 

(1)

Diagramo (1) Devigi singardeme aŭ malŝpareme meti (nigro 1).
Diagramo (2) Se nigro ne malŝparigus, blanko metus pli efikan pozicion ekz. blanko 1.
ŝinogu (peze) sinelsavi Iel ajn kaj kiel eble plej sendomaĝe elsavi sian pezan ŝton-grupon.
kikisuĝi respondiga punkto
En la diagramo, nuntempe blanko ne devas antaŭ-singardi pri tranĉiĝo je X. Sed kiam nigro metos sur A - C, blanko devos iel priligi pri markita ŝtono. Do oni esprimas punktojn A - C 'respondigaj punktoj'.
fuŝi artiko, fari artikon
Nigro 1, 3. Restigi estontajn eblecojn de rimedoj (guston) ekz. tranĉi(A,B), skoltumi(C,D,E,F,G) pinĉi(H,I) aŭ aliaj respondigaj. ref. gusto
ucxikomi intermeti, enmeti
(1) Intermeti ne tuŝante inter jam etendintaj sxtonoj por apartigi ilin.
(2) Aŭ enmeti ne tuŝante en duone farita teritorio de la kontraŭulo por invadi.
FTSG nomas tian meton 'parasxut-atako'. Sed laux mia plaĉo, tia moderna termino estas ne konvena por la antikva ludo.
booŝi ĉapelo, ĉapelumi
Meti supre kun spaco da unu punkto. Unu el ofte uzataj ŝtonmetoj por atako aŭ teritoria limigo.
keŝi limigi, erodi
Limigi aŭ malvastigi fariĝontan alikoloran teritorion. En la diagramo, blanko 1 - 7 estas tipa metado por erodo. (Alta kaj apuda punkto de kontaŭa ŝtono (plej ofte sur la 3-a linio) nomiĝas 'ŝultro'. La erodado ekde ŝultro estas unu el modelaj taktikaj.)
moguru, eguru subakviĝi
Invadi tro profunde. En la diagramo, nigro povos sinvivigi kun okuloj en maldekstra suba limigita angula spaco, ecx se blanko baros lateran konektiĝon
Vivo kaj morto
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
nakade [sanmoku nakade] (fatala) enmeto
 
Blanko 1. Rabi eblecon fari du okulojn for de la kontraŭulo per enmeto.
En la diagramo, Tia ĉi forma interna spaco da tri punkotoj ne povus fari du okulojn pro blanka (fatala) enmeto. Oni esprimas tian ĉi internan spacon 'senokula trio' aŭ simple 'interna trio'.
jonmoku nakade senokula kvaro(I), interna kvaro
 
Tia ĉi forma interna spaco da kvar punkotoj ne povus fari du okulojn pro blanka (fatala) enmeto sur A. Oni esprimas tian ĉi interna spacon 'senokula kvaro' aŭ simple 'interna kvaro'.
gomoku nakade senokula kvino(I), interna kvino
 
 
Tia ĉi forma interna spaco da kvin punkotoj ne povus fari du okulojn pro blanka (fatala) enmeto sur A. Oni esprimas tian ĉi interna spacon 'senokula kvino' aŭ simple 'interna kvino'.
rokumoku nakade, hanaroku senokula seso(I), interna seso
 
Tia ĉi forma interna spaco da ses punkotoj ne povus fari du okulojn pro blanka (fatala) enmeto sur A. Oni esprimas tian ĉi interna spacon 'senokula seso' aŭ simple 'interna seso'.
osicubuŝi prem-sufokiĝo, prem-asfiksigxo
 

(2)

 

(1)

En la diagramo(1), blanko ne povas meti sur A, ĉar goo ne permesas sinmortigon (meton sur nespirebla loko). Do nigro povos forkapti blankajn ŝxtonojn kaj fari du okulojn. Ĉi tian okazon oni nomas 'prem-sufokiĝo'. Komparu kun la diagramo (2) t.e. okazo de nigra mortiĝo pro blanka sinofera sinligo sur A.
dame-zumari spirmanko
Ne povi fari ian rimedon pro manko de siaj liberpunktoj. En la diagramo blanko ne povas meti plu por ekmanĝi nigran ŝtonaron (1.3). pro spirmanko.
me-ari me-nas^i kun okulo sen okulo
 
En kaptkonkuro, plej ofte la grupo kun unu okulon havas avantaĝon.
oo-naka ko-naka granda okulo malgranda okulo
 
En kaptokonkuro, plej ofte la grupo kun pli granda okulo havas avataĝon.
seki kunvivo
 
En la diagramo, ambaŭ ne povas meti sur A, kaj ne povas forkapti unu la alian. Tia situacio nomiĝas 'kunvivo'.
Laŭ japana regularo, interna spaco en kunviva formo ne kalkuliĝas kiel teritorio. Lau ĉina regularo, ĝi kalkuliĝas kiel poento.
man'nen-ko dek mil jara eternumo(alterna rekaptado)
La pozicio en la diagramo. En tiu ĉi okazo, por gajni la kaptkonkuron, oni devus venki je 'dek mil jara' alterna rekaptado (troigita esperimo). Laŭ japana regularo, tiu ĉi formo fariĝos kunvivo en estonteco (blanko forkaptos la ŝtonon markitan kaj sinligos).
sumi no magarisimoku kurba kvaro en angulo
En la diagramo, nigro povas sinofere meti sur A. La aperonta formo post kiam blanko forkaptos nigran kvaropon, ja estas 'kurba kvaro en angulo'. Laŭ japana regularo, oni juĝas kiel blnaka morto senkondiĉe. Laŭ ĉina regularo, oni devas efektive forkapti laŭ regulo de super-eternumo.
ref. nepermesata rekapatado, longa vivo, super-eternumo.
ĉoo-koo, super koo super-eternumo
 
Tuttablula pozicio de ambaŭaj sxtonoj jam aperis antaŭe, ne permesate denove aperi. Ĉina regularo aplikas ĝin al kurba kvaro en angulo, pluraj nepermesataj rekaptadoj, longa vivo, aŭ aliaj longdaŭraj alternaj rekaptadoj.
En la diagramo, maldekstraj nigra ŝtongrupo kun falsa okulo povas forkapti blankan ŝtonaron?
cxoosei longa vivo
 
Traktoj de 'longa vivo' diferencas inter japana regularo kaj ĉina. Laŭ la unua, la partio finiĝas senrezulte. Laŭ la lasta, ludantoj devas daŭrigi ludon laŭ regulo de super-eternumo.
is^i no s^ita sub-ŝtono
Resti rimedo sub siaj forkaptitaj ŝtonoj.
te-ire meti en sia teritorio
 
Devigota enmeto en sia teritorio por perfekte vivi aŭ eviti la formon de 'kunvivo'.
En la diagramo, blanko devos meti sur A kaj B en estonteco por eviti kunvivon (senpoentan teritorion).
taktika rimedo
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
hoori-komi sinenjxeti

(2)

(1)

Sin-ofere enĵeti sian ŝtonon.
En la diagramo (1), nigro povas forkapti la blankan duopon per 'rebata forkapto'.
En la diagramo (2), nigro devigas blankon enmeti malŝpareme en sia teritorio(D) kaj C fariĝos nigra teritorio. Do nigro 1 valoras je 2 poentoj.
ref. rebata forkapto, okul-falsigo
utte-gaeŝi rebata forkapto
oiotos^i, tonton, batabata lavangkapto
 
En la diagramo, se blanko sinligus per meto sur A, li fine perdos pli grandan amason.
ucxikaki okul-falsigo

(2)

(1)

Per sin-ofera meto (sin-enĵeto) falsigi alikoloran fariĝotan okulon aŭ malvastigi spacon por fari okulojn.
guruguru-mauxasxi cxirkauxturni, turnturn-kapti
 
(2)
 
(1)
HANA-ZUKE, tengu no hanazuke naz-tuŝi
Tuŝi pinton de nazo. En la diagramo, nigro 1 estas tre akra ŝtometo.
Japane esprimiĝas ankaŭ tiel ke tuŝi nazon de 'Tengu'. Tengu estas japana mita homoido(animulo), kiu havas tro altan nazon.
HARA-ZUKE ventr-tuŝi
En la diagramo, nigro 1 estas ja ventr-tuŝo, per kiu nigro povos elsavi la markitajn ŝtonojn.
Japane esprimiĝas ankaŭ tiel ke tuŝi ventro de mustelo.
tanuki no hara cuzumi niktereŭta tamburo
Laŭvorta traduko : niktereŭto tamburas per sia ventro (el japana fabelo).
Nigro 1, 3. Akra rimedo por elsavi nigrajn ŝtonojn en la angulo.
kataĉi bonformo
Kutime oni uzas tiun ĉi terminon kun senco de pasiveca ŝtonmeto rilate al defendo aŭ antaŭsingardo.
suĝi ŝlosila punkto(meto)
Blanko 1. Ŝlosila rimedo aŭ tia punkto. Kutime oni uzas tiun ĉi terminon rilate al aktiveca ŝtonmeto ekz. apartigado, forkaptado, malbonformigo. En la diagramo, blanko rabis eblecon fari okulon forde nigro kaj devigis nigron malbonforme sinligi(nigro 2).
Inter-limigado
sarusuberi salto de simio
Salti du punkte sur lateron ekde dua linio.
sente rajto antaŭiri
En inter-limigado de teritorio, tiu kiu havas rajton antaŭiri pri met-vico, aŭ tia rajto mem. En la diagramo, nigro 1 - 3 devigas blankon fine respondi per 4 kaj do nigro povas meti je alia loko kiel sia met-vico.
gote deveco postiri
En inter-limigado de teritorio, tiu kiu havas devecon postiri pri met-vico, aŭ tia deveco mem. En la diagramo, blanko devas fine respondi per 3 rilate al tiu ĉi loko, kaj do blanko ne povas meti je alia loko kiel sia met-vico.
rjoo-sente ambaŭ flanka rajto antaŭiri
En inter-limigado unu la alia, ambaŭ flankoj havas rajton antaŭiri pri met-vico rilate al loka formo.
rjoo-gote ambaŭ flanka deveco postiri
En inter-limigado unu la alia, ambaŭ flankoj havas econ devigite postiri pri met-vico rilate al loka formo.
kata-sente unuflanka rajto antaŭiri
En inter-limigado unu la alia, nur unu flanko havas rajton antauiri pri met-vico. La alia nur povas postiri pri met-vico. En la diagramo nur nigro havas rajton antaŭiri.
gjaku-jose aŭdace postiri
Blanko 1 - 3. En inter-limigado unu la alia, aŭdace postiri rilate al loka formo, kie la kontraŭulo havas rajton antŭiri.
--- terminoj ankoraŭ ne elpensitaj
japana skribo termino kaj vorto klarigeto
HAMARI trompita, trompiĝi  
HANAMI-KOO    
HON-KOO aktiva (reala) reciprokapto (KOO)  
ITTE-JOSE-KOO KOO kun unulibero por Blanko (aŭ Nigro),KOO je unumeta diferenco  
ĜICURI kontanto,reala teritorio  
ĜUNKAN KOO(KOU) cikla KOO  
KATAMERU firmigi(I), fortikigi  
KIKASARE elpoentita, malefikigita  
KIZU vundo, malfirmeco Malforteco ekz. formo prexkaux konektinta sed havanta ian malfirmecon.
NIGIRI,NIGIRU preni {ŝtonojn} en la mano por decidi kiu prenas kiun koloron.Vidu ALDONOn II en INVITO AL GO-LUDO
OSAMARI-, OSAMARU sekura, sekuriĝi formiĝi por havi du okulojn
OŜI-AGE, OŜI-AGERU supren-premi  
POKA fuŝado[ne termino], foranima meto  
REN-GO go-ludo inter du taĉmentoj, ĉen-go-ludo, stafeta goo(I) membroj de ambaŭ taĉmentoj ludas unu ludon rondviĉe
RJOO-ĜIMARI (RJOO + ŜIMARI) {formaciado de} du monopolumoj  
RJOO-KOO duopa alternekapto Samtempe aperas du eternumaj bataloj en tuttabulo.
SANBA-GARASU tri kornikoj
 
 
ŜIMECUKE sufoki, strangoli  
ŜOUBU-TE decida meto  
SON-KOO rekapta kompenso malgajnema  
SUSO-AKI malfermita ĉe flanko (kvazaŭ)teritoro, kies limiganta ŝtono sidas sur la 4a linio, kaj kontraŭula ŝtono najbare sidas sur la 3a aŭ 2a linio
TASUKI diagonala (formaciado) meti komencajn samkolorajn ŝtonojn ĉe diagonalaj anguloj
TE-DOMARI lasta valora punkto ( aŭen formaciado aŭen interlimigado )
aĝi-kes^i sennuanciga, forigi eblecon, nuligi eblecon  
cume-go problemgoo, viv-au~-mort-problemo  
c^uuos^i sen finludo, rezignita ludo  
dan danno, majstra nivelo  
dango(dango-jonmoku) koagulita kvar{o}, bulac^o  
g^icuri fakta profito(I), kontanto  
g^icuri ni hasxiru kuras por fakta profito(I), iras profito-oriente(I)  
g^oban(j^oban) komenca stadio  
g^ooseki(j^ooseki) batalmodelo, establita formo?, modela poziciado cxe angulo, ******  
hukumi fleksebleco, neaperinta ebleco  
huseki formaci{ad}o  
itte-jose-koo KOO kun unu libero por Blanko (au~ Nigro), KOO je unumeta diferenco  
joosu-mi(joosu o miru) spionumo, testumo,  
jurumeru movi elaste, malstrec^igi  
gxunkan-koo cirkla ripetminaco  
kimeru sengustigi(I), atuti  
kjuu kjuo, submajstra nivelo  
komi egaligaj poentoj, poenta egaligo En japana profesia partio, blanko anticipe havas 6.5 poentojn por nei nigran avantagxon.
kon'kjo radiko Okuloj aŭ spaco por fari okulojn en angulo aŭ rando kvazaŭ radiko.
koo ni kacu gajni eternumon  
koo no kaĉi valoro de eternumo  
koo o tateru, koo-date suru postuli kompenson  
koo o torikaesu rekapti en eternumo, kapti ripete  
koo-cuki semeai kaptkonkuro kun eternumo  
koo-gaŭari rekapta kompens(aj^)o  
kori-gatac^i trodensa {formo}  
oki-go (ŝtone-)handikapa goo
 
Partio, kiu komenciĝas je situacio, jam kelkaj nigraj ŝtonoj estas kuŝantaj sur ludtabulo. Kutime mallertulo prenas nigron kaj li anticipe metas ŝtonojn sur steloj. Lertulo prenas blankon kaj la unuan met-vicon. La diagramo montras '3 ŝton-handikapa goo'.
rjoo-koo duopa ripetminaco, ambau~a koo, duopa altern-kapto  
rokus^i-has^s^oo ses-morta, ok-viva  
sajuu-dookei c^uuoo ni te ari simetria formo havas rimedon sur g^ia akso  
san-ren-sei meti sur tri stelojn en paralela linio, {formaciado de} trig^emelaj steloj, triopa steloj(facila formaciado))  
tej^un metordo, procedo  
te-nuki meti alien, ne respondi  
tomo ni osu-te-nas^i ambau~flanke ne plu metebla  
agxi gusto, ebleco Esprimi tian situacion, ke povus resti ia rimedo por invado, kapto, apartigxo, revivigxo, eskapo ktp. koncerne al ia formo aux iu zono. Kutime oni esprimas ekzemple jene; dekstra-supra angulo aspektas malbon-gusta, je la formo de dekstra-supra angulo restas ia gusto, solida ligo estas sengusta, ktp.
suso-aki suba malfermeco
Ĉirkaŭi teritorion, kiu havas malfermecon pri suba limo. Blanko metis limige per 1 kaj nigro respondis por ĉirkaŭi teritorion, sed blanko havos rimedon invadi plu de sube per meto sur marikita pozicio.
boo-iŝi plata ŝtongrupo Ne kubeca sed plateca aŭ linieca. Tia formo havas malfacilecon por fari okulojn.
honte senriska meto Ne avida sed solida kaj nedisfalebla ŝtonmeto.
honkoo    
mizeme    
sonkoo    
haŝiru    
inasu    
uki-iŝi flosaj sxtonoj Senradika ŝtongrupo.
uĉikake Pendita partio Pendi partion.
uma-no-kao    
inu-no-kao    
osute-naŝi    
mjootanuki noŝu rimarkinda meto, mirinda meto  
oni-de, kiŝu meto de diumulo(terura vivulo)
 
Japane, 'oni' estas mita vivulo kiu havas kornojn kaj terulas homojn, kaj 'de(=te)' estas ŝtonmeto aŭ rimedo. Do 'oni-de' estas tia meto aŭ rimedo, kion eĉ majstro ne povas elpensi. Pli akra ol 'mjoo-ŝu(mirinda meto).
karami    
kuruma no ato oŝi puŝi veturilon
Kelkfojaj daŭrigaj puŝoj(laŭiroj) kvazaŭ puŝi veturilon de malantaŭe.
ni ricu san seki  
Proverbo diras ke saltu 3 punkte ekde duopa ŝtonaro staranta.
san ricu yon seki  
Proverbo diras ke saltu 4 punkte ekde triopa ŝtonaro staranta.
sei moku fuu lin    
kjuu-ŝo rimarkenda pozicio, urĝa punkto ref. suĝi, kataĉi
san moku no man'naka mezpunkto por triopo
La punkto de nigro 1. Ĝi fojfoje estas rimarkenda pozicio por bastone ligita triopo.
pon-nuki diamanta kapto, elkorki
Forkapti unu sxtonon nur per kvar sxtonoj.
Japane, tian cxi forkapton oni nomas "pon-nuki". "pon" esprimas sonon je eltiri korkon el botelo kaj "nuki" signifas eltiradon. Do la termino signifas forkapti ŝtonon kun agrabla sono.
kame no koo testudŝelo, dorso de testudo
Forkapti duopan ŝtonaron per figuro de testudŝelo.
curu no su-gomori gruo en nesto
Nigraj 3 sxtonoj markitaj estas forkaptotaj je tiu ĉi formo pro blanka sekva meto sur A.
mimi oreloj
 
aoru